Akkoord

Tear.nl maakt gebruik van cookies. Lees meer

Je gaat akkoord door deze website te gebruiken. 

Tear maakt gebruik van cookies. Lees meer

Je gaat akkoord door deze website te gebruiken. 

‘Geweld tegen vrouwen is nog steeds een ernstig en omvangrijk probleem’

Experts aan het woord | door Hannah Westra

‘De positie die vrouwen in veel samenlevingen innemen is kwetsbaar, omdat geweld tegen vrouwen heel specifieke culturele legitimeringen kent. Dat maakt het zo hardnekkig en dat zie je in alle culturen’, vertelt Renée Römkens, directeur van Atria en bijzonder hoogleraar Gender Based Violence aan de Universiteit van Amsterdam.

Foto: Claudia Kamergorodski

Eind jaren tachtig deed zij haar eerste onderzoek naar geweld tegen vrouwen: Onder ons gezegd en gezwegen: geweld tegen vrouwen in man-vrouw relaties. Toen ze dat uitbracht, overheerste het ongeloof. Haar geloofwaardigheid als onderzoeker werd zelfs bevraagd. Maar onderzoek heeft sindsdien bevestigd: geweld tegen vrouwen is ook vandaag de dag nog een ernstig en omvangrijk probleem.

Eén van de reacties die Römkens op haar eerste onderzoek kreeg, was die van een columnist. ‘Dat kan toch helemaal niet waar zijn? Mannen zitten ook onder de knoet van vrouwen’, schreef hij in de krant. Hij was niet de enige die vol ongeloof reageerde. Hoewel het probleem toen het in de jaren zeventig op de agenda kwam heel duidelijk in de context werd geplaatst, was de gedachte in die tijd dat overal weleens een klap viel. Geweld tegen vrouwen kwam voort uit de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. Het was niet leuk, maar hoorde erbij.

Als geweld tegen vrouwen nu in verband wordt gebracht met ongelijkheid, zegt men dat dit een achterhaalde feministische analyse is

Tegenwoordig is geweld tegen vrouwen beter bespreekbaar. ‘Je ziet dat het ongeloof is afgenomen, maar de verbijstering blijft’, vertelt Römkens. ‘We blijven moeite hebben om zoiets echt tot ons te nemen, omdat het slecht nieuws is dat heel dichtbij komt. Het gaat over de intimiteit van de privésfeer.’ Het probleem komt volgens haar letterlijk dichtbij omdat het zo omvangrijk is en iedereen daardoor wel iemand kent die te maken heeft gehad met geweld. Dat verhoogt het ongemak en de neiging tot afweer. 

Toch is geweld tegen vrouwen nog steeds niet volledig bespreekbaar. We praten minder over de achterliggende factor van maatschappelijke ongelijke waardering voor vrouwen en mannen dan voorheen. ‘Als geweld tegen vrouwen nu in verband wordt gebracht met ongelijkheid, zegt men dat dit een achterhaalde feministische analyse is. Een heleboel dingen uit het vroege feminisme zijn gelukkig achterhaald, omdat er inmiddels veel is veranderd. Geweld tegen vrouwen bestaat helaas nog steeds. Nu wordt ontkend dat vrouwen vaker slachtoffer zijn dan mannen en dat ze te maken krijgen met gemiddeld genomen ernstiger geweld. Als iemand stelt dat ongelijkheid tussen mannen en vrouwen hier geen enkele rol in speelt, hoor ik graag wat de verklaring dan wel is.’

Focus op preventie

In 2015 heeft de Nederlandse regering een verdrag van de Raad van Europa geratificeerd over het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld. Römkens: ‘Door het ondertekenen en ratificeren van zo’n verdrag moeten alle activiteiten die je ontwikkelt als land recht doen aan de verschillende posities van mannen en vrouwen. Daarbij moet ook rekening gehouden worden met het feit dat zij op verschillende manieren maatschappelijk gezien kwetsbaar kunnen zijn.’

Het is cruciaal om niet op voorhand te oordelen

Op het gebied van bestrijding heeft Nederland al veel gedaan. De politie weet wat er moet gebeuren bij een melding van geweld, er zijn opvanghuizen en hulpverleners zijn in grote lijnen op de hoogte. Maar het gaat verder dan dat. ‘Volgens het verdrag moet er onder andere ook worden gekeken naar onderwijs. Daar moet niet alleen aandacht besteed worden aan geweld, maar ook aan het doorbreken van gender stereotypes. Op het gebied van preventie kan er nog heel wat veranderen. Welke maatregelen neem je om niet met de kraan open te blijven dweilen?’

De bestrijding van geweld kan ook beter. Römkens: ‘De aansluiting tussen politie en hulpverlening gaat nog niet altijd goed. De politie moet bij een melding van geweld inschatten hoe ernstig dat specifieke geval is. Nu maakt de politie zelf een inschatting en maken ze alleen een risicotaxatie als ze weten dat er al een bepaalde grens is gepasseerd. Die inschatting wordt niet altijd even goed gemaakt, met als gevolg dat er een gat ontstaat tussen politie en hulpverlening.’

Het probleem bespreekbaar maken

‘De hand die slaat, is vaak ook de hand die liefheeft. Dat maakt dit probleem zo ingewikkeld. Je verandert niets als je je als omstander beperkt tot oordelen. Verandering komt pas als we het probleem daadwerkelijk onder ogen zien en met elkaar praten over wat er in de weg staat om in een relatie in vrede samen te leven. Falen is nu eenmaal menselijk. Geweld tegen vrouwen is daarnaast veel complexer. Het is cruciaal om niet op voorhand te oordelen.’ De kerk is volgens Römkens uitgerekend één van de plekken waar je met elkaar moet praten over een onderwerp als huiselijk geweld.

Foto Renée Römkens door Claudia Kamergorodski

Ontwerp & realisatie: Nilsson